Det er mykje som er i endring i Arktis. Islokket blir stadig mindre, og isen som finst blir stadig tynnare. Ein snakkar om eit skifte i tilstanden til havisen: Det som før var eit nærmast fullstendig dekke av gammal, tjukk is, har nå i stor grad blitt skifta ut med tynnare førsteårsis som smeltar kvar sommar. Dette skiftet er knytta til dei store globale endringane i klimasystemet, med mellom anna høgare lufttemperaturar, auka stormaktivitet og endringar i ferskvassyklusen. Sjølv om det største pådraget på isen er frå atmosfæra, viser det seg at varme frå havstraumar under isen kan spele ei nøkkelrolle i issmeltinga.

Vind, varmt vatn og indre bølgjer

Det vi veit, er at isen eksisterer i ein balanse med varme som kjem inn og går ut, frå ulike kjelder. Får du ei lita endring i pådraget som kjem frå havet, kan det ha stor effekt. Under polisen finn vi eit stort varmereservoar av vatn med opphav i Atlanterhavet (og litt fra Stillehavet). Eit enkelt overslag viser at dersom all varmen frå Atlanterhavsvatnet nådde isen, ville alt smelte i løpet av få år. Vi veit at det ikkje skjer, men då er det interessant å finne ut kor mykje av dette vatnet som faktisk når overflata, og kva som påverkar den vertikale blandinga.

Tradisjonelt har ein sett på Arktis som eit lågenergihav: Samanlikna med andre hav er det lite energi tilgjengeleg i form av indre bølgjer som kan blande vassmassane. Ein av grunnane til dette er at mindre vindenergi blir overført gjennom isdekket enn i ope hav. Med dei store endringane i isdekket dukkar det opp nye spørsmål: Kjem det meir energi til havet no enn før, og fører det i så fall til at meir varme blir blanda opp til isen? Førsteårsis er mindre massiv, og glattare enn den gamle isen som var der før, og saman med auka stormaktivitet og lågare iskonsentrasjon kan ein forvente endringar i energioverføringa frå vind til hav.

Kor kjem energien frå?

Vinden blandar overflatelaget i havet, anten direkte over ope hav, eller indirekte ved å skyve på isen. I tillegg til dette kan vinden setje opp bølgjer ved botnen av overflatelaget. Endringar i vindretning og styrke kan resonnere med jorda sin rotasjonsfrekvens – Coriolisfrekvensen. Bølgjer som er nær denne frekvensen vil kunne forplante seg nedover i djupet, og kan føre til blanding av vassmassar der bølgjene til slutt bryt saman. På denne måten kan varme frå Atlanterhavsvatnet, som typisk ligg på nokre hundre meters djupn, bli blanda opp mot overflata.