Er gass – helst norsk
gass – ein viktig del av svaret på Europas klimautfordringar mens me ventar på
at fornybar energi skal ta over? Norsk
petroleumsindustri og norske politikarar bruker i alle fall dette som eit
kronargument i lobbyarbeidet overfor EU.

Og resonnementetlyder jo fornuftig. Kolkraft er unekteleg den største klimasyndaren, og det ereit stykke fram til energiforbruket i Europa kan dekkast fullt ut av fornybarekjelder. I mellomtida byr gassen seg fram som ei brumot ei meir klimavennleg energiforsyning, kanskje heilt fram til 2050. Slik kannorsk gass vera «ein del av løysinga» på klimaproblemet, er omkvedet.

Men er det sikkert at logikken held vatn?
Tord Hustveit argumenterer i boka «Europa utan gass» for at norske
gasslobbyistar kan ha gjort opp rekning utan vert, og at utsiktene for at
Europa forblir ein stor og langsiktig gassmarknad ikkje er så lovande som norsk
olje- og gasspolitikk legg til grunn.

Den tidlegare Unge Venstre-leiaren har
reist rundt i Europa og ser ein energistruktur i rask endring. Med store land
som Tyskland og Storbritannia i spissen skyt omlegginga til fornybar energi
fart. I Storbritannia er vind, sol og atomkraft samla i ferd med å gå forbi kol
og gass. Kolkrafta blir raskt fasa ut og sto i 2017 for berre 7 prosent av
energiproduksjonen. Vil det same skje med gassen, og i tilfelle kor fort?

Europa rundt

I Tyskland er det brei politisk
oppslutning bak «Energiewende» – ei dramatisk omlegging av energimiksen i
fornybar retning. Hustveit reiser med tog over dei nordtyske slettene og ser skogar
av vindmøller overalt. Atomkraft vil tyskarane derimot ikkje satsa på. I staden
stimulerer dei til energisparing og lokale fornybare løysingar.

Men ikkje alle krefter i Tyskland dreg i
denne retninga. For kolindustrien gir framleis mange arbeidsplassar i delar av
landet, og så lenge kol er billegare enn gass, er det med på å halda
strømprisane nede. Også i eit land som Polen er kolkraftlobbyen sterk.

Konklusjonen Hustveit dreg av dette, er at
kol som energikjelde kan halda stillinga ganske lenge i delar av Europa, og at
overgangen frå kol til stadig billegare fornybar energi dermed vil skje direkte
utan gass som «bru». Hustveit siterer den britiske tenketanken Sandbag, som
spår at gass vil koma under angrep frå to sider, både frå billegare fornybare
energikjelder og frå høgare prisar på klimakvotar som gjer gass mindre
konkurransedyktig. 

Framtida er uviss

Det er sjølvsagt mange usikre faktorar i
slike analysar. Kvoteprisar kan gå både opp og ned. Teknologiske gjennombrot
som karbonfangst kan leggja korta på nytt, sjølv om ein økonomisk lønsam metode
for karbonfangst kan synast fjern i dag. Ein interessant variant, som Hustveit
sjølv er inne på, er å bruka gass til å produsera utsleppsfri hydrogen, men så
langt er det usikkert om det kan bli eit reelt alternativ.

Uvisse knyter det seg også til dei
langsiktige politiske konjunkturane. I dag er det sterk vilje i EU-systemet og
dei største medlemslanda til å føra ein klimapolitikk i tråd med Paris-avtalen.
Politikarane ser også ut til å ha oppbakking frå eit solid folkefleirtal. Den
sterke framgangen for Dei Grøne i Bayern nyleg er ein indikasjon på det.

Samstundes viser Donald Trump nesten
dagleg at det også er andre politiske krefter i sving på klima- og miljøfeltet.
Ingen kan garantera at ikkje klimafornektarane vil koma på offensiven igjen i
Europa òg. Men kan norske politikarar gambla på at den globale klimapolitikken
vil mislukkast? Det vil vera ein umogleg posisjon for eit land som i alle fall
retorisk vil vera eit føregangsland på klimaområdet.

Hustveit meiner, logisk nok frå hans
ståstad, at ingen nye område bør opnast for petroleumsaktivitet. Han vil også
redusera statens økonomiske risiko ved å selja delar av statens eigarskap i
Equinor og Statens direkte økonomiske engasjement (SDØE). For meg er det ikkje
innlysande at det vil minka utbyggingspresset, sjølv om eit eventuelt tap i
neste omgang vil bli mindre. Meir effektivt er truleg forslaget hans om å endra
skattereglane slik at selskapa får mindre frådrag for investeringar. Det vil
stimulera til meir realistiske risikovurderingar. 

Industri på autopilot

Tord Hustveit har gjort grundig arbeid.
«Europa uten gass» er ingen murstein, men den er spekka med fakta. Sjølv om ein
tar høgde for at det er vanskeleg å spå om framtida, er det all grunn til å ta
Hustveits analysar på alvor. Me treng ein debatt om fundamentet for norsk
gasspolitikk, for dersom det er feil, risikerer Norge å gjera store økonomiske
investeringar som kan gå med tap ein gong i framtida. Her må
petroleumsindustrien utfordrast til å koma med noko meir enn dei
autopilot-argumenta me har høyrt i mange år, og som dessverre blir repeterte av
olje- og energiministrar uansett parti. Det kan henda at dei er utgått på dato.