Brukar milliardar på støtte til fossilt drivstoff

Det viktigaste klimatiltaket i statsbudsjettet for 2023 kan ein takke førre regjering for. Hausten 2021 føreslo Solberg-regjeringa at avgiftsnivået for CO₂-utslepp skal aukast til 2000 kroner per tonn innan 2030. Det var ein avgiftsvekst som låg langt over nivået dei fleste av oss trudde var mogleg å få Stortinget med på.

I Støre-regjeringas første eigenproduserte budsjett ligg opptrappinga i CO₂-prisinga fast – som eit hovudgrep. I 2023 skal CO₂-avgifta aukast med 21 prosent (utover prisstiginga). Dette er i tråd med ei jamn opptrapping til 2000 kroner innan 2030. Avgiftsnivået på ikkje-kvotepliktige klimagassutslepp vil med det gå opp frå 766 kr/tonn i 2022 til 952 kr/tonn neste år.

Med dagens kvotepris vil næringar som både betaler kvotepris og CO₂-avgift (t.d. petroleumsnæringa) betale ein samla karbonpris på 1600 kroner per tonn CO₂ i 2023.

Auka CO₂-avgift får også konsekvensar for andre sektorar med utslepp – til dømes transport (vår største utsleppssektor). Alt anna likt ville den nye CO₂-avgifta i 2023 gitt eit påslag på bensinprisen på 0,43 kr/liter og dieselprisen på 0,48 kr/liter. På ingen måte nokon dramatisk auke, men likevel eit viktig signal til folk og bedrifter om at utslepp kjem til å koste litt meir for kvart år som går. Også utslepp frå bruk av fossilt drivstoff.

Men det var i teorien. Regjeringa foreslår nemleg å kompensere for effekten av høgare CO₂-avgift ved å redusere ei anna avgift som er endå viktigare for dei samla drivstoffavgiftene – vegbruksavgifta. For bensin vert vegbruksavgifta redusert med 0,39 kr/liter og for diesel 0,70 kr/liter. For biodiesel vert vegbruksavgifta redusert med 0,27 kr/liter. I sum brukar regjeringa nesten 1,9 milliardar kroner på redusert vegbruksavgift.

I tillegg foreslår regjeringa å redusere grunnavgifta på mineralolje med 80 prosent. Dette vil, ifølgje regjeringa sjølv, senke prisene på fossilt drivstoff i anleggsbransjen og i landbruket. Prislapp: 1,35 milliardar kroner.

I det regjeringa sjølv har sagt er eit ekstremt stramt statsbudsjett, og når utsleppsframskrivinga i tillegg viser at vi langt frå er i rute til å nå utsleppsmålet for 2030, er det oppsiktsvekkande at regjeringa vel å bruke over 3 milliardar kroner på å gjere fossilt drivstoff billegare.

I utgangspunktet fornuftige endringar i elbilpolitikken, men...

Regjeringa foreslår også betydelege endringar i elbilpolitikken:

Ingen liker å betale meir, ei heller elbilistar. Men på eit eller anna tidspunkt må avgiftsnivået også på utsleppsfrie køyretøy normaliserast. Ein treng ikkje vente på at nybilsalet er 100 prosent elektrisk for at det skjer (i september stod elbilar for 75 prosent av personbilsalet).